Czeladź (miasto)

	Czeladź
Herb Czeladzi	Flaga Czeladzi
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	będziński
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	konurbacja górnośląska
Założono	1228
Prawa miejskie	1262
Burmistrz	Teresa Kosmala
Powierzchnia	16,38 km²
Ludność (2010); • liczba; • gęstość	; 33 556; 2048,6 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 32
Kod pocztowy	41-250, 41-253 (Piaski)
Tablice rejestracyjne	SBE
	Położenie na mapie Polski ; Czeladź
	50°19′02″N 19°04′13″E / 50.31722, 19.07028Na mapach: 50°19′02″N 19°04′13″E / 50.31722, 19.07028
TERC; (TERYT)	2243301021
SIMC	0939349
	Urząd miejski ul. Katowicka 45; 41-250 Czeladź
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Czeladź w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Czeladź – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, położona w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Brynicą, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego Zagłębia Dąbrowskiego, prawa miejskie otrzymało w XIII w.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. miasto miało 33 556 mieszkańców^[1].

Spis treści

1 Położenie
2 Środowisko naturalne
3 Historia
4 Zabytki
5 Gospodarka
6 Oświata
7 Kultura
8 Sport
9 Transport
10 Administracja i polityka
11 Miasta partnerskie
12 Wspólnoty religijne
13 Czeladzianie
14 Zobacz też
15 Przypisy
16 Linki zewnętrzne

edytuj Położenie

Położenie Czeladzi w powiecie będzińskim

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 16,38 km²^[2]. Miasto stanowi 4,5% powierzchni powiatu.

Graniczy z miastami: Będzin, Sosnowiec, Katowice oraz Siemianowice Śląskie.

edytuj Środowisko naturalne

Według danych z roku 2002 Czeladź ma obszar 16,57 km², w tym użytki rolne 49%^[3].

Rzeka Brynica
Wzgórze Borzecha (281m npm)
parki miejskie:
- Park Jordana (pow. 7 ha) zlokalizowany jest wzdłuż ul. Katowickiej
- Park Miejski im. Tadeusza Kościuszki(pow. 2,4 ha) - leży w centralnej części miasta w dolinie Brynicy przy ul. Katowickiej i 1 Maja
- Park Grabek - położony na prawym brzegu rzeki Brynicy
- Park Prochownia (pow. 4,43 ha) - leży w północnej części dzielnicy Piaski
- Park przy ul. Kościuszki w dzielnicy Piaski (pow. 1,4 ha)
- Park przy ul. Mickiewicza w dzielnicy Piaski (pow. 1,5 ha)
- Park przy ul. 21 Listopada (pow. 3 ha)
- Park przy budynku Dyrekcji kopalni Saturn ( pow. 1 ha)
- Ogród Morwowy (pow. 3,4 ha) - przy dawnej kopalni "Saturn" w dolinie Brynicy.

edytuj Historia

Osobny artykuł: Kalendarium historii Czeladzi.

Miasto powstało w XIII wieku, dość wcześnie otrzymało prawa miejskie i od 1238 r. wymieniane jest jako miasto.

W latach 1443-1790 wchodziło w skład księstwa siewierskiego. Było ważnym ośrodkiem wydobycia węgla kamiennego (kopalnia "Saturn" dawniej "Czeladź"). W czasie II wojny światowej obowiązywała niemiecka nazwa miasta: Häuerstadt.

W latach 1957-1975 Czeladź była miastem na prawach powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W 1998 roku w Czeladzi zostało wybudowane pierwsze centrum handlowe M1 w Polsce.

edytuj Zabytki

Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika, wybudowany w latach 1904 - 1913

Studnia na rynku w Czeladzi

Rynek

Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z bogatym wyposażeniem które stanowią m.in.: oryginalne organy z 1637 r., XVII-wieczne monstrancje i kielichy. W kościele znajduje się również relikwiarz z relikwiami licznych świętych, m.in.: św. Franciszka z Asyżu, św. Wojciecha, św. Stanisława Kostki, św. Ojca Pio,

Zabytkowy układ architektoniczny starego miasta z XIII w.
Budynek dawnego domu ariańskiego z 1. poł. XVII w.
Dom przy ulicy Kościelnej z końca XVIII w.
Kamienica w Rynku 1. poł. XIX w.
Drewniane domy mieszkalne z XVIII-XIX wieku;
Kapliczka przydrożna z figurą Chrystusa Salwatora przy ul. Wojkowickiej (XIX w.);
Zabytkowe osiedle górnicze w dzielnicy Piaski
Pałac "Pod Filarami", wybudowany w stylu neoklasycystycznym przez Kopalnię "Saturn" w 1924 roku.
Mury obronne na Starym Mieście odkryte w grudniu 2006 roku (obecnie w trakcie badań archeologicznych).

edytuj Gospodarka

Na pokopalnianych terenach funkcjonuje obecnie Centralny Zakład Odwadniania Kopalń. W mieście swoje siedzimy mają m.in.: filia fabryki urządzeń grzewczych "Buderus", PEG S.A. Przedsiębiorstwo Elektrotechniki Górniczej, Man-Star Trucks (regionalne centrum obsługi samochodów MAN) oraz Bergerat Monnoyeur Sp. z o.o - przedstawiciel marki CATERPILLAR (Siedziba Regionu Katowice). Ponadto istnieją zakłady ceramiczne Cerkolor Sp. z o.o (dawniej "Józefów") i wiele innych średnich i małych firm, które kształtują gospodarcze oblicze miasta.

We Wschodniej Strefie Ekonomicznej stale rozbudowują się wielkie centra logistyczne: GLS (General Logistics Systems Poland Sp. z o.o.), Alliance Silesia Logistics Center oraz Panattoni Park Czeladź.

W mieście znajduje się Centrum Handlowe "M1" (pierwsze w Polsce) i hurtownia budowlana Platforma. W Czeladzi jest również osiem dyskontów spożywczych: Biedronka (5 sklepów), Lidl, Polo Market oraz Netto. Stacje paliw w Czeladzi obsługiwane są m.in. przez firmy: Orlen (2 lokalizacje), BP, Shell, Statoil, Neste oraz mniejsze stacje prywatne.

W mieście znajdują się następujące hotele:

Hotel Szafran - czterogwiazdkowy, tuż obok restauracja Szafranowy Dwór
Pałac Saturna - termy rzymskie, hotel, spa
Hotel Rycerski
Hotel MOSiR

Czeladź posiada udziały w Górnośląskim Towarzystwie Lotniczym S.A., które zarządza Międzynarodowym Portem Lotniczym Katowice w Pyrzowicach (0,003%) oraz akcje Tramwajów Śląskich S.A. (0,74%). Czeladź należy do zgromadzenia Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Struktura demograficzna mieszkańców Czeladzi wg danych z 31 grudnia 2007 r.:^[4]

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	34 072	100	17 981	52,77	16 091	47,23
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat)	5166	15,16	2496	7,33	2670	7,84
wiek produkcyjny (18–65 lat)	22 696	66,61	11 205	32,89	11 491	33,73
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	6210	18,23	4280	12,56	1930	5,66

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1286,03 zł^[3].

edytuj Oświata

Placówki oświatowe w mieście:

Miejski Zespół Szkół (Szkoła Podstawowa nr 2 + Gimnazjum nr 1)
Zespół Szkół Nr 1 w Czeladzi
Zespół Szkół Nr 2 w Czeladzi
Szkoła Podstawowa nr 1 w Czeladzi
Szkoła Podstawowa nr 3 w Czeladzi
Szkoła Podstawowa nr 7 w Czeladzi
Gimnazjum nr 2 w Czeladzi
Gimnazjum nr 3 w Czeladzi
Żłobek Miejski w Czeladzi
Przedszkole Publiczne nr 1
Przedszkole Publiczne nr 4
Przedszkole Publiczne nr 5
Przedszkole Publiczne nr 7
Przedszkole Publiczne nr 9
Przedszkole Publiczne nr 10
Przedszkole Publiczne nr 11
Prywatne Domowe Przedszkole im. Papy Smerfa
Zespół Szkół Specjalnych w Czeladzi
Kolegium Pracowników Służb Społecznych

edytuj Kultura

Budynek dawnego kina "Uciecha", 2007

Życie kulturalne jest wspierane przez takie instytucje jak: Muzeum Saturn, Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Nogajowej, Spółdzielczy Dom Kultury "Odeon", Galeria Elektrownia (wpisana na Szlak Zabytków Techniki), Stowarzyszenie Art Traffic, KWK Zapaść (Kopalnia Wspaniałych Klimatów) oraz Stowarzyszenie Miłośników Czeladzi. Planowane jest utworzenie Miejskiego Domu Kultury w dzielnicy Piaski w obiekcie dawnego skateparku Traffic.

edytuj Sport

W mieście działają trzy kluby sportowe. Miejski Czeladzki Klub Sportowy posiada V ligę piłki nożnej. KS Górnik Piaski bazuje na stale rozwijającej się drużynie piłkarskiej grającej w IV lidze. W 2010r. powstała Akademia Piłki Nożnej Czeladź, która szkoli dzieci i młodzież do wieku juniora. W sezonie 2011/2012 Akademia Piłki Nożnej Czeladź prowadzi rozgrywki w Śląskiej Lidze Trampkarzy rocznika 99/2000.

Akademia Piłki Nożnej Czeladź
Miejski Czeladzki Klub Sportowy
Górnik Piaski
MOSIR Czeladź

edytuj Transport

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 94 z Wrocławia do Krakowa. Po granicy z Będzinem przebiega także droga krajowa nr 86 z Tychów do węzła drogowego w Podwarpiu. Komunikację autobusową zapewniają linie 11, 27, 35, 42, 43, 61, 88, 100, 133, 235, 723, 800, 814, 911, 935. Umożliwiają one dojazd do Będzina, Sosnowca, Katowic, Siemianowic Ślaskich, Dąbrowy Górniczej oraz Wojkowic.

edytuj Administracja i polityka

Urząd Miejski

Czeladź jest gminą miejską. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Czeladzi 21 radnych^[5]. Organem wykonawczym samorządu jest burmistrz miasta, którym obecnie jest Teresa Kosmala.

W Czeladzi mieszka aktualnie senator RP Czesław Ryszka (PiS) – wybrany z okręgu częstochowskiego.

edytuj Miasta partnerskie

edytuj Wspólnoty religijne

Kościoły katolickie

Inne

Świadkowie Jehowy - zbory z Salami Królestwa

edytuj Czeladzianie

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Czeladzią.

edytuj Zobacz też

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Wizyta Ewy Junczyk-Ziomeckiej w Zespole Szkół nr 1 w Czeladzi

Przypisy

↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.
↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
↑ ^3,0 ^3,1 Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
↑ Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
↑ Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062)
↑ Współpraca z miastem Auby. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
↑ Współpraca z miastem Żydaczów. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
↑ Współpraca z miastem Viesite. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].
↑ Współpraca z miastem Varpalota. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

edytuj Linki zewnętrzne

Strona miasta Czeladź
Plan Miasta Czeladź
Portal Moja Czeladź - moje miejsce
Kamera internetowa - widok na Czeladzką Starówkę
Historia Żydów w Czeladzi na portalu Wirtualny Sztetl

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

[Ludno.C5.9B.C4.872010-06-0] Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-11-02. ISSN 1734-6118.

[1] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.

[autonazwa1-2] 3,0 ^3,1 Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].

[3] Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].

[4] Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062)

[5] Współpraca z miastem Auby. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

[6] Współpraca z miastem Żydaczów. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

[7] Współpraca z miastem Viesite. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

[8] Współpraca z miastem Varpalota. Urząd Miasta Czeladź. [dostęp 2011-06-19].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

Czeladź (miasto).html

Czas na wiedze

Wiadomości