new
Wrzawa
nad przedłużonym, ściślej mówiąc, opóźnionym, wiekiem emerytalnym i skróconym
czasem przebywania na emeryturze, trochę ucichła. Parę krajów już się na
to zdecydowało, inne się zastanawiają, nasz Sejm ustawę uchwalił, nasi związkowcy
oprotestowali i na razie sprawa jakoś przycichła...
[Czytaj dalej...]
Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/icpl/domains/miejscowosci.ocieplanie.net/public_html/wiki.php on line 273
| Gwary podlaskie | |
| Obszar | Podlasie |
| Liczba mówiących | ? |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie *Języki słowiańskie **Języki wschodniosłowiańskie ***Język ukraiński ****dialekt północnoukraiński (poleski) ****dialekt nadbużańsko-poleski *****gwary podlaskie |
| Pismo | łacińskie, cyrylica |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | nieuznawany |
| SIL | pdl[1]. |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
Ukraińskie gwary podlaskie, język chachłacki lub język podlaski (prosty, tutejszy) – określenie różnych gwar wschodniosłowiańskich, używanych obecnie głównie przez ludność prawosławną zamieszkującą obszar Podlasia, zaliczanych najczęściej do dialektów języka ukraińskiego (dialektu zachodniopoleskiego północnej grupy dialektów (poleskich)), różniących się jednak od niego wieloma cechami fonetycznymi i morfologicznymi i zawierających zazwyczaj liczne wpływy sąsiednich języków: polskiego, rosyjskiego, białoruskiego. Gwarami „chachłackimi” posługuje się reliktowo prawosławna (na północ od Bugu) i rzymskokatolicka (na południe od Bugu) ludność środkowego i południowego Podlasia (wokół Siemiatycz, Bielska Podlaskiego i Białej Podlaskiej).
Wśród językoznawców dominuje pogląd, iż pod pojęciem „języka chachłackiego” rozumieć należy gwary północnoukraińskie rozpowszechnione niegdyś na terytorium od rzeki Narew na północy aż do linii przebiegającej nieco na południe od Włodawy i Parczewa, gdzie gwary chachłackie przechodziły w gwary chełmskie i wołyńskie[2]. Obecnie jednak większość użytkowników języka chachłackiego mieszka na północ od rzeki Bug, bardzo rzadko identyfikując się z narodowością ukraińską. Ponadto system fonetyczno-morfologiczny języka chachłackiego odróżnia go znacznie zarówno od języka ukraińskiego, jak i białoruskiego. Ze względu na długotrwały wpływ języka polskiego i polskiej kultury dialekt podlaski jest nasączony zapożyczeniami z języka polskiego w dużo większym stopniu niż literacka wersja języka ukraińskiego, która jest oparta na dialektach naddnieprzańskich.
Czas sformowania się charakterystycznych cech języka chachłackiego przypada prawdopodobnie na XIV wiek. Na ukształtowanie się jego specyficznego systemu fonetyczno-morfologicznego (m.in. takich cech charakterystycznych jak dyftongi w sylabach akcentowanych, depalatalizacja spółgłosek zębowych i wargowych przed samogłoską „e”, ukanie i in.) miało wpływ peryferyjne położenie na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim oraz przenikanie elementów ukraińskich gwar południowo-zachodnich na północ[3].
Badacz dialektów wsi w byłym powiecie radzyńskim S. Żelechowski już w 1884 roku wskazywał na upowszechnienie się wśród ludności terminu „język chachłacki” na określenie swej mowy. Sugerował on, iż nazwę tę przynieśli miejscowi chłopcy z armii carskiej, gdyż na podstawie używanego języka uznano ich tam za „chachłów” (termin będący pejoratywnym określeniem Ukraińców)[4]. Nazwa „język chachłacki” jest popularna do dzisiaj wśród jego użytkowników i używana częściej niż jakiekolwiek inne określenia na miejscowe dialekty (niekiedy i przez instytucje społeczno-kulturalne), nie niosąc obecnie z sobą pejoratywnych konotacji[5].
Obecnie czynną znajomość „chachłackiego” posiadają głównie osoby starsze (dotyczy to zwłaszcza części południowej regionu). Osoby posiadające czynną znajomość tego języka zamieszkują dzisiaj zawarty obszar obejmujący wschodnią część powiatu bielskiego, zachodnią część powiatu hajnowskiego oraz wschodnią część powiatu siemiatyckiego i jeśli posiadają inną, niż polska świadomość narodową, określają się zazwyczaj jako Białorusini. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku wskazują, iż ludność zamieszkała na terytorium gwar chachłackich stanowi około 75% liczebności obecnej białoruskiej mniejszości narodowej.
Teksty w języku chachłackim ukazują się sporadycznie w takich pismach mniejszości narodowych jak Nad Buhom i Narwoju oraz Czasopis. W języku tym pisali niektóre swoje utwory m.in. Mikołaj Janczuk, Stepan Sydoruk, Jan Kiryziuk, Jerzy Hawryluk, Eugenia Żabińska.
Nurt postulujący skodyfikowanie gwar chachłackich jako odrębnego języka podlaskiego reprezentuje białoruski dziennikarz Jan Maksymiuk.
Gwary podlaskie języka ukraińskiego określane są niekiedy mianem „języka podlaskiego”, „dialektu podlasko-ruskiego”, potocznie także „języka chachłackiego”.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
