Zobacz hasło
Hałcnów w Wikisłowniku
Hałcnów (hałcn. Alza, niem. Alzen, wil. Aołca) – wysunięta najbardziej na północny wschód część Bielska-Białej, położona nad rzeką Słonnicą, pomiędzy wzgórzami Bark (333 m n.p.m.) i Hałcnowska Góra (404 m n.p.m.).
Został założony pod koniec XIII w. i do 1977 r. stanowił odrębną wieś. W XV w. stał się własnością rodów szlacheckich: Hałcnowskich, Żydowskich, Pruszyńskich i Czeczów. Od poł. XVI w. do czasów kontrreformacji wieś należała do aktywnych gmin kalwińskich, w XIX stuleciu stała się także ważnym ośrodkiem polskiego ruchu narodowego.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 288 budynkach w Hałcnowie na obszarze 1011 hektarów (gemeinde i gutsgebiet) mieszkało 2669 osób (gęstość zaludnienia 264 os./km²), z czego 2652 (99,4%) było katolikami, 11 (0,4%) wyznawcami judaizmu 6 osób innej religii lub wyznania, 1986 (74,4%) było niemiecko-, a 678 (25,4%) polskojęzycznymi[1].
W 1945 r. w Hałcnowie doszło do konfrontacji wojsk niemieckich i radzieckich, w wyniku której zniszczone zostało 80% zabudowy (po wojnie miejscowość odbudowano).
Przed 1945 r. część mieszkańców używała odrębnego języka hałcnowskiego, należącego do grupy języków zachodniogermańskich.
Najważniejszymi zabytkami Hałcnowa są: późnobarokowy kościół Nawiedzenia NMP (sanktuarium MB Bolesnej) z końca XVIII w. oraz klasycystyczny dwór Pruszyńskich (obecnie dom opieki prowadzony przez serafitki) z tego samego okresu.
Od 2002 r. obszar dzielnicy wchodzi w skład osiedla (jednostki pomocniczej gminy) o tej samej nazwie, która w całości pokrywa się z granicami historycznymi i zwyczajowymi. W 2007 osiedle Hałcnów miało powierzchnię 1350,91 ha i zamieszkałe było przez 7747 osób (573,5 os./km²)[2].
Zwyczajowo (co ma też uzasadnienie historyczne) dzielnicę dzieli się na:
- Hałcnów właściwy (centrum dawnej wsi)
- Bark (część zachodnia, tworzącą odrębną gminę przed 1918 r.)
- Zagrody (część północna, po wschodniej stronie Słonnicy)
- Granicę Pisarską (część północno-wschodnia, przy granicy z Pisarzowicami)
- Suchy Potok (część wschodnia, nad Suchym Potokiem)
- Krzemionki (część południowo-wschodnia)
- Hałcnowską Kępę (część południowa z wielkopłytowym osiedlem mieszkaniowym)
- Granice (część południowo-zachodnia)
Hałcnów stanowi dziś podmiejską dzielnicę z częściowo zachowanym krajobrazem rolniczym, w której dominuje zabudowa jednorodzinna.
Przez dzielnicę przebiegają drogi powiatowe z Bielska-Białej do Bestwiny i Wilamowic. Granicę z Obszarami wyznacza droga krajowa nr 52. W budowie jest droga ekspresowa S69 (wschodnia obwodnica miasta), która w dalszej przyszłości ma się w Hałcnowie łączyć z nie powstałym jeszcze odcinkiem drogi ekspresowej S1 oraz planowaną Beskidzką Drogą Integracyjną. Na trasie linii kolejowej nr 117 znajduje się przystanek Krzemionki.
W zachodniej części dzielnicy, na wzgórzu Bark, znajdują się tereny cenne przyrodniczo. Planowane jest utworzenie tam zespołu przyrodniczo-krajobrazowego.
Przypisy
edytuj Linki zewnętrzne