Wiadomości

new

Wrzawa
nad przedłużonym, ściślej mówiąc, opóźnionym, wiekiem emerytalnym i skróconym
czasem przebywania na emeryturze, trochę ucichła. Parę krajów już się na
to zdecydowało, inne się zastanawiają, nasz Sejm ustawę uchwalił, nasi związkowcy
oprotestowali i na razie sprawa jakoś przycichła... [Czytaj dalej...]

Hanza.html




Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/icpl/domains/miejscowosci.ocieplanie.net/public_html/wiki.php on line 273
Hanza – Wikipedia, wolna encyklopedia

Hanza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Zasięg Hanzy około roku 1400

     strefa niderlandzka

     strefa westfalska

     strefa saksońska

     strefa wendyjska

     strefa brandenburska

     strefa pomorska

     strefa pruska

     strefa liwska

     strefa szwedzka

Kwadratami oznaczono Kantory, kółkami miasta hanzeatyckie.

Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową.

Spis treści

edytuj Historia

Pierwsze hanzy powstały w XII wieku w Niderlandach, następna (tzw. hanza londyńska) składała się z 15 miast z Flandrii i ułatwiała im handel wełną z Anglii.

Największą sławę zdobyła tzw. Hanza niemiecka (w literaturze znana po prostu jako "Hanza"), która w XIV-XV w. gromadziła praktycznie wszystkie miasta pobrzeża Morza Północnego i Bałtyckiego. Po uzyskaniu monopolu na wspomnianych akwenach Hanza osiągała wielkie zyski, a należące do niej miasta często wówczas właśnie przeżywały świetność. Równie wielkie były wpływy polityczne Hanzy, zwłaszcza w Niemczech i państwach skandynawskich (m.in. zwycięska wojna przeciw Danii 1368-1370 – pokój ze Stralsundu gwarantował Hanzie 15% zysków z duńskiego handlu). Wpływy Hanzy sięgały Nowogrodu i Anglii. Bogate miasta były w stanie często wystawiać większe i silniejsze armie zaciężne niż biedni monarchowie, polegający często na pospolitym ruszeniu szlachty.

W szczytowym okresie rozwoju Hanza liczyła około 160 miast pod przewodnictwem Lubeki, a językiem urzędowym Związku była odmiana języka dolnosaksońskiego z rejonu tegoż miasta. Delegaci z miast hanzeatyckich zjeżdżali się co jakiś czas i opracowywali wspólną politykę (tzw. Hansetage).

Z czasem jednak znaczenie tej organizacji zaczęło maleć. Miasta stały się bardziej zależne od swoich monarchów, pojawiły się rozbieżności między interesami poszczególnych członków, niechęć konsumentów do wysokich cen dyktowanych przez Ligę, wreszcie konkurencja niezależnych kupców holenderskich doprowadziły do upadku organizacji. W 1478 r. kupcy hanzeatyccy zostali wygnani z Nowogrodu. Ostatecznie Hanza utraciła pozycję w wyniku wielkich odkryć geograficznych i ustanowieniu szlaków morskich łączących Europę z Ameryką i Indiami oraz przywozem dużej ilości kruszców do bicia monet.

Ostatni zjazd delegatów miast hanzeatyckich odbył się w 1669 r.

edytuj Miasta należące do Hanzy

Emblem-documents.svg
 Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru.
Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.
Correct.svg
 Tę sekcję należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
zrobić tabelę dla wszystkich miast z informacją o latach przynależności, wyrzucenia z Hanzy (2011-09).
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

W celu lepszego funkcjonowania Hanzy, podzielono ją na 4 grupy ((niem.)Quartiere)[1]:

  • Wendyjską, w skład której wchodziły strefa wendyjska i pomorska[2][3]:120
  • Saską, w skład której wchodziły strefy: saksońska i brandenburska[2] (or just Saxon)[3]:120
  • Bałtycką (lub prusko-inflandzką), która składała się ze stref: pruskiej, liwońskiej i szwedzkiej[2] (or East Baltic)[3]:120
  • Westwalską (lub nadreńską), w skład której wchodziły strefy: westfalska i niderlandzka[2] (or Rhineland)[3]:120

Czasem wyodrębnia się jeszcze jedną grupę tzw. Kantorów ((niem.) Kontor):

  • Kantory mimo, że formalnie nie należały do Związku Hanzeatyckiego, odgrywały istotną rolę, będąc zagranicznymi puntami handlowymi Związku.

edytuj Grupa Wendyjska

Kolumna "Terytorium" przedstawia państwo pod które podlegało miasto w czasach Hanzy. Kolumna "Państwo" przedstawia kraj na którego terenie znajduje się miasto w dzisiejszych czasach.

Grupa Miasto Terytorium Państwo Data dołączenia Data opuszczenia Informacje Źródła
Wendyjska
Lübeck
Wolne Miasto Lubeka		  Niemcy Stolica Ligi Hanzeatyckiej, stolica grupy wendyjskiej [4][2][3]:47, 120;[5][6]:74, 82;[7]
Wendyjska
Hamburg
Wolne Miasto Hamburg		  Niemcy [4][3]:47;[5][6]:82;[8]
Wendyjska
Lüneburg
Księstwo Brunszwik-Lüneburg		  Niemcy [4][5][7][8][9]
Wendyjska
Wismar
Księstwo Maklenburgii		  Niemcy W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). [4][5][6]:82;[7][8][10]
Wendyjska
Rostock
Księstwo Maklenburgii		  Niemcy W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). [4][5][6]:82;[7][8][10][11]
Wendyjska
Stralsund
Księstwo rugijskie		  Niemcy &0000000000001293.0000001293 Księstwo rugijskie było lennem duńskiej korony aż do 1325. W 1283, Stralsund dołączył do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). Od 1339 aż do XVII wieku, miasto było członkiem Vierstädtebund razem z Greifswaldem, Demminem and Anklamem. [4][5][7][8][10][12]
Wendyjska
Demmin
Księstwo Pomorskie		  Niemcy W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). Od 1339 aż do XVII wieku, miasto było członkiem Vierstädtebund razem z Stralsundem, Greifswaldem and Anklamem. [4][7][10][13]
Wendyjska
Greifswald
Księstwo Pomorskie		  Niemcy W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). Od 1339 aż do XVII wieku, miasto było członkiem Vierstädtebund razem z Stralsundem, Demminem and Anklamem. [4][7][8][10][13]
Wendyjska
Anklam
Księstwo Pomorskie		  Niemcy W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). Od 1339 aż do XVII wieku, miasto było członkiem Vierstädtebund razem z Stralsundem, Greifswaldem and Demminem. [4][7][10][13]
Wendyjska
Stettin (Szczecin)
Księstwo Pomorskie		  Polska &0000000000001278.0000001278 W 1283, miasto dołączyło do grupy Rostocker Lanfrienden, która była poprzednikiem federacji wendyjskich miast (od 1293). Od XIV wieku stopniowo przejmował rolę głównego miasta w strefie pomorskiej. [4][3]:120;[5][7][9][10]
Wendyjska
Pasewalk
Księstwo Pomorskie		  Niemcy
Wendyjska
Kolberg (Kołobrzeg)
Księstwo Pomorskie		  Polska [4][7][9][13]
Wendyjska
Rügenwalde (Darłowo)
Księstwo Pomorskie		  Polska [4][7][8][9][13]
Wendyjska
Stolp (Słupsk)
Księstwo Pomorskie		  Polska [7][9][13]
Wendyjska
Visby
Królestwo Szwecji		  Szwecja &0000000000001470.0000001470 W 1285 roku w Kalmarze, Związek Hanzeatycki zawarł ugodę z królem Szwecji Magnusem I Birgerssonem, który mówił, że Gotlandia należy do Szwecji.potrzebne źródło Jednakże w 1470 Liga zmieniła status miasta, a w maju 1525 roku, Niemcy na polecenie Lubeki zniszczyli wszystkie kościoły w mieście z wyjątkiem katedry. [4][5][7][14]
Wendyjska
Stockholm
Królestwo Szwecji		  Szwecja [5][7]

edytuj Grupa Saska

Grupa Miasto Terytorium Państwo Data dołączenia Data opuszczenia Informacje Źródła
Saska
Brunswick
Księstwo Saksonii		  Niemcy &0000000000001200.0000001200 (ok. XII w.) &0000000000001600.0000001600 (ok. XVII w.) Stolica grupy saskiej [4][2][5][7][8][9]
Saska
Bremen
Free City of Bremen		  Niemcy &0000000000001260.0000001260 [4][5][7][8][11]
Saska
Magdeburg
Arcybiskupstwo magdeburskie		  Niemcy &0000000000001200.0000001200 (ok. XII wiek) [4][5][7][8][9]
Saska
Goslar
Wolne Miasto Goslar		  Niemcy &0000000000001267.0000001267 &0000000000001566.0000001566 Glosar było lennem Saksonii do 1280 roku. [4][5][7][8][9]
Saska
Erfurt
Arcybiskupstwo Moguncji		  Niemcy [4][5][7]
Saska
Stade
Arcybiskupstwo Bremy		  Niemcy [4][8]
Saska
Berlin
Marchia Brandenburska		  Niemcy &0000000000001442.0000001442 W 1356 roku Brandenburgia uzyskała miano elektoratu. W 1442 roku, książę elektor Fryderyk II Żelazny, zmusił wszystkie miasta na terenie Brandenburgii, do opuszczenia Hanzy. [3]:120;[5][6]:32;[7][9]
Saska
Frankfurt an der Oder
Marchia Brandenburska		  Niemcy &0000000000001430.0000001430 &0000000000001442.0000001442 W 1442 roku, książę elektor Fryderyk II Żelazny, zmusił wszystkie miasta na terenie Brandenburgii, do opuszczenia Hanzy. [5][6]:32[7][9]

Do Hanzy należały również:

 *  – miasta do dziś określające się jako "miasto hanzeatyckie". Niemieckie miasta hanzeatyckie stosują w związku z tym jako oznaczenie tablic rejestracyjnych samochodów pierwszą literę H (Hansestadt – miasto hanzeatyckie): HB = Brema, HH = Hamburg, HGW = Greifswald, HL = Lubeka, HRO = Rostock, HST = Stralsund, HWI = Wismar; wyjątkiem jest tu kilkunastotysięczne dziś Hansestadt Anklam, gdzie samochody rejestrowane są pod literami OVP (odnoszącymi się do nazwy byłego powiatu Ostvorpommern – wschodnie Pomorze Przednie).

W Rostocku istnieje klub piłkarski Hansa Rostock.

edytuj Zobacz też

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło hanza w Wikisłowniku
Commons in image icon.svg
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Hanza

edytuj Literatura

  • Phillippe Dollinger, Dzieje Hanzy, Gdańsk 1975
  • Henryk Samsonowicz, Późne średniowiecze miast nadbałtyckich. Warszawa 1968

Przypisy

  1. ↑ http://portalwiedzy.onet.pl/14237,,,,hanza,haslo.html
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Richard Natkiel: Atlas of Maritime History. Smithmark Publishing, 1989, s. 33. ISBN 0-831-70485-3.  (ang.)
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Michael Keating,Regions and regionalism in Europe, 2004, Edward Elgar Publishing, pages 47and 120
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 Dr Johannes Falke: Die Hansa als deutsche See- und Handelsmacht. Berlin: F Henschel, 1863, s. 62–64.  (ang.)
  5. ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 Andrew Jotischky, Caroline Hull: The Penguin Historical Atlas of the Medieval World. Penguin Books, 2005, s. 122–23. ISBN 978-0-141-01449-4.  (ang.)
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Hajo Holborn: A History of Modern Germany: The Reformation. Princeton University Press, 1982, s. 32,74, 80–82. ISBN 0-691-00795-0.  (ang.)
  7. ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 Philippe Dollinger: The German Hansa. Stanford University Press, 2000, s. ix–x. ISBN 0-804-70742-1.  (ang.)
  8. ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 Dr Friedrich Wilhelm Barthold: Geschichte der Deutschen Hanse. Leizig: TD Weigel, 1862, s. 35 and [1].  (ang.)
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,9 D Schäfer: Die deutsche Hanse. Reprint-Verlag-Leipzig, 2010, s. page 37. ISBN 978-3-8262-1933-7.  (ang.)
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 Die Hansestädte an der Oder. W: Horst Wernicke: Oder-Odra. Blicke auf einen europäischen Strom. Lang, 2007, s. 137–48; here p. 142. ISBN 3631561490.  (niem.)
  11. ↑ 11,0 11,1 Natascha Mehler. The Perception and Interpretation of Hanseatic Material Culture in the North Atlantic: Problems and Suggestions. „Journal of the North Atlantic”, s. 89–108, 2009 (ang.). 
  12. ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/567988/Stralsund
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Werner et al. Buchholz: Pommern. Siedler, 1999, s. 120. ISBN 3-886-80272-8.  (niem.)
  14. ↑ Varför ruinerades Visby (szw.). W: Goteinfo.com [on-line]. [dostęp 30 kwietnia 2011].

edytuj Linki zewnętrzne