new
Wrzawa
nad przedłużonym, ściślej mówiąc, opóźnionym, wiekiem emerytalnym i skróconym
czasem przebywania na emeryturze, trochę ucichła. Parę krajów już się na
to zdecydowało, inne się zastanawiają, nasz Sejm ustawę uchwalił, nasi związkowcy
oprotestowali i na razie sprawa jakoś przycichła...
[Czytaj dalej...]
Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/icpl/domains/miejscowosci.ocieplanie.net/public_html/wiki.php on line 273
| Hornjoserbšćina | |
| Obszar | Łużyce (Niemcy) |
| Liczba mówiących | 55 tys. |
| Ranking | (poza pierwszą 100.) |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki słowiańskie Zachodniosłowiańskie Łużyckie Język górnołużycki |
| Pismo | łacińskie |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Język regionalny w Niemczech (Brandenburgia i Saksonia) |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 | hsb |
| ISO 639-3 | hsb |
| SIL | WEN |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
 |
|
Język górnołużycki - jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Serbołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Budziszyna we wschodniej części Niemiec.
Język górnołużycki różni się od dolnołużyckiego szeregiem cech oraz odmienną w dużej mierze leksyką, co powoduje, że wzajemne zrozumienie użytkowników obydwu tych języków może być dość trudne. Język dolnołużycki ze względu na pewne cechy bliższy jest językowi polskiemu, natomiast górnołużycki bliższy jest językowi czeskiemu.
Najstarszym zachowanym tekstem w języku górnołużyckim jest licząca 65 słów rota przyrzeczenia mieszczan budziszyńskich z 1532 roku[1].
Spis treści |
| Alfabet górnołużycki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | b | c | č | ć | d | dź | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | ó | p | (q) | r | ř | s | š | t | u | (v) | w | (x) | y | z | ž |
| A | B | C | Č | Ć | D | Dź | E | - | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | - | O | - | P | (Q) | R | - | S | Š | T | U | (V) | W | (X) | (Y) | Z | Ž |
Uwaga: W nowszej wersji "ć" znajduje się po "č". Do roku 2005 można spotkać "ć" w alfabecie po "t".
W poniższej tabelce zaprezentowano znaki, których wymowa różni się od polskiej lub są nieobecne w polskim alfabecie
| Litera | Polski odpowiednik/wymowa |
|---|---|
| č | cz (ale jest to głoska miękka) |
| ć | ć; miękczący znak diaktryczny pisze się zawsze: maći! (matko), ćelacy (cielęcy) |
| dź | dź; miękczący znak diaktryczny pisze się zawsze: dźenik (dziennik) |
| ě | pomiędzy polskimi e oraz i |
| h | nieme przed i za spółgłoską oraz na końcu wyrazu: bahnity (bagnisty)-> banity, zhonić so (dowiedzieć się) -> zonić so, juh (geogr. południe) -> ju |
| ch | na początku słowa i za przedrostkiem jak kh: chodojta (wiedźma) -> khodojta, na końcu słowa oraz między samogłoskami jednak jak ch: mucha |
| ł | nieme na końcu słowa za spółgłoską: njesł (niósł) -> njes, poza tym jak ł |
| ó | pomiędzy polskimi o oraz u |
| ř | w dwuznakach kř, př jak jak polskie rz, choć bardziej miękko: křidło (skrzydło), přistojny (przywoity), natomiast grupę tř wymawia się jako ć: tři (trzy) ->ci |
| š | sz (ale jest to głoska miękka) |
| w | na początku słowa przed spółgłoską niemie: wzdać so (wyrzec się) -> zdać so, w większości przypadków jak bezdźwięczne u: Serbow (Serbołużyczan) -> Serbou jedynie przed i oraz ě jak w: hwězda (gwiazda) -> wězda |
| ž | ż, w niektórych wyrazach ma przed sobą j w wymowie hdźež (gdzież) -> dziejż |
Rzeczowniki w górnołużyckim występują w liczbie pojedynczej, podwójnej i mnogiej (podobnie jak w dolnołużyckim) i odmieniają się przez 7 przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik i wołacz (w dolnołużyckim w zasadzie nie wyróżnia się wołacza).
Akcent w górnołużyckim z reguły pada na pierwszą sylabę wyrazu (podobnie jak w języku czeskim).
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
