Rozprzestrzenienie języków słowiańskich w Europie
Przegląd języków słowiańskich w poszczególnych państwach
Mapa z 1869 roku
Słowianie
Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie rodziny języków indoeuropejskich (podrodzina bałtosłowiańska). Składa się z trzech zespołów językowych: zachodnio-, wschodnio- i południowosłowiańskiego. Najstarsze zachowane manuskrypty z tekstami słowiańskimi pochodzą z X wieku. Do zapisu języków słowiańskich używane są lub były alfabety: głagolicki, cyrylicki i łaciński (w niewielkim zakresie również arabski). Wywodzą się z języka prasłowiańskiego używanego przez dawnych Słowian, który uległ ostatecznemu rozbiciu na dialekty regionalne w wyniku ekspansji Słowian na Bałkany w VI wieku naszej ery.
Językami słowiańskimi posługuje się ponad 300 mln osób.
edytuj Klasyfikacja języków słowiańskich[1]
- języki indoeuropejskie
- języki bałtosłowiańskie
- języki słowiańskie (ok. 317 mln)
- języki zachodniosłowiańskie (ok. 61 mln)
- grupa lechicka, czyli języki lechickie
- połabski †
- języki pomorskie (ok. 50 tys.)
- kaszubski[2] (ok. 50 tys.)
- polski (ok. 44 mln)
- śląski[3] (ok. 60 tys.)
- grupa łużycka, czyli języki łużyckie (ok. 70 tys.)
- ponaschemu †
- dolnołużycki (ok. 15 tys.)
- górnołużycki (ok. 55 tys.)
- wschodniołużycki †
- grupa czesko-słowacka
- czeski (ok. 10 mln)
- słowacki (ok. 5 mln)
- knaan †
- języki południowosłowiańskie (ok. 29 mln)
- grupa wschodnia (ok. 10 mln)
- staro-cerkiewno-słowiański (starosłowiański) †
- cerkiewnosłowiański †*
- bułgarski (ok. 8,5 mln)
- macedoński (ok. 1,8 mln)
- grupa zachodnia (ok. 19 mln)
- słoweński (ok. 2 mln)
- grupa serbsko-chorwacka
- serbski (ok. 9 mln)
- chorwacki (ok. 7 mln)
- bośniacki (ok. 2 mln)
- czarnogórski (ok. 0,5 mln)
- języki wschodniosłowiańskie (ok. 210 mln)
-
- ruski †
- starobiałoruski †
- białoruski (ok. 10 mln)
- rosyjski (ok. 160 mln)
- ukraiński (ok. 40 mln)
- rusiński (ok. 0,61 mln)
Oznaczenia:
† – język wymarły lub dawne stadium historyczne języka dzisiejszego
†* – język dawny, ale zachowany tradycyjnie w liturgii, tekstach religijnych, filozoficznych lub naukowych
edytuj Wspólne cechy
- wybitnie fleksyjna morfologia – większość języków słowiańskich ma 6 lub 7 przypadków
- podział czasowników na dokonane i niedokonane (leksykalny aspekt)
- obecność fonemicznej palatalizacji (znanej jako zmiękczenie)
- skomplikowane zbitki spółgłoskowe, powstałe po zaniku jerów, np. w polskim wyrazie bezwzględny lub rosyjskim wstrjecza "spotkanie" (jednak np. w językach salisz występują jeszcze bardziej skomplikowane zbitki)
Języki słowiańskie nie tylko mają bardzo podobną gramatykę, lecz wykazują również duże podobieństwo w słownictwie, co dowodzi że ich ostatni wspólny przodek – język prasłowiański istniał stosunkowo niedawno.
|
|
Ten artykuł od 2007-04 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Istnieje też tendencja do wyodrębniania się kolejnych języków słowiańskich:
edytuj Języki sztuczne
Na bazie języków słowiańskich powstało też wiele sztucznych języków słowiańskich, m.in. język slovianski, które w założeniu twórców powinny być zrozumiałe dla mówiących przynajmniej jednym językiem słowiańskim[5]. Na podstawie wschodniosłowiańskich dialektów Syberii (z zapożyczeniami z języków tureckich oraz języka arabskiego) opracowano sztuczny język syberyjski. Również oparte na językach słowiańskich są fikcyjne języki północnosłowiańskie oraz wenedyk, język romański, który przeszedł podobny rozwój jak polski.
edytuj Porównanie wybranych wyrazów w językach słowiańskich
| prasłowiański |
rosyjski |
ukraiński |
białoruski |
polski |
czeski |
słowacki |
słoweński |
serbski |
chorwacki |
bośniacki |
bułgarski |
macedoński |
| *ognь |
огонь (ogon') |
вогонь (vohon') |
агонь (ahon') |
ogień |
oheň |
oheň |
ogenj |
огањ/oganj |
oganj/vatra |
oganj |
огън (ogan) |
оган/огин (ogan/ogin) |
| *ryba |
рыба (ryba) |
риба (ryba) |
рыба (ryba) |
ryba |
ryba |
ryba |
riba |
риба/riba |
riba |
riba |
риба (riba) |
риба (riba) |
| *gnězdo |
гнездо (gnezdo) |
гнiздо (hnizdo) |
гняздо (hnyazdo) |
gniazdo |
hnízdo |
hniezdo |
gnezdo |
гн(иј)ездо/gn(ij)ezdo |
gnijezdo |
gnijezdo |
гнездо (gnezdo) |
гнездо (gnezdo) |
| *oko |
глаз (glaz) |
око (oko) |
вока (voka) |
oko |
oko |
oko |
oko |
око/oko |
oko |
oko |
око (oko) |
око (oko) |
Przypisy
- ↑ Ethnologue report for Slavic
- ↑ przez część językoznawców uznawany za dialekt języka polskiego
- ↑ kwestia odrębności od języka polskiego jest sporna
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Dalewska-Greń H., Języki słowiańskie, PWN, Warszawa 2007, ISBN 978-83-01-12391-8, str. 585-586
- ↑ Spis słowiańskich języków pomocniczych
edytuj Linki zewnętrzne
- Slavonia – cechy charakterystyczne języków słowiańskich