Krzepice (niem. Kschepitz, hebr. קז'אפיצה, ros. Кшепице[2]) – miasto w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzepice. Krzepice leżą na terenie Małopolski, w pobliżu jej historycznej granicy z Wielkopolską i na granicy ze Śląskiem, którą była rzeka Liswarta. Według podziału administracyjnego z lat 1975-1998 miasto należało do województwa częstochowskiego.
W wyniku reformy administracyjnej w 1999 roku włączone zostały do województwa śląskiego, z siedzibą w Katowicach, do którego należały również w latach 1950-1975 (od 1952 pod nazwą województwo katowickie).
Według danych z 31 grudnia 2008 miasto miało 4 479 mieszkańców[3].
Miasto położone jest w Obniżeniu Krzepickim, stanowiącym środkowo-północną część Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Krzepice leżą nad trzema rzekami: Piskarą, Piszczką i najdłuższą z nich Liswartą.
Nazwa Krzepice, zanotowana w 1356 roku jako Crzepycze, pochodzi od nazwy osobowej Krzepa i oznacza miejsce zamieszkania potomków lub członków rodu osoby, którą tak nazywano[5].
|
|
Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
W XII wieku w miejscu obecnego miasta, ze względu na jego pograniczne położenie, założono gród warowny. Później powstał zamek - pierwotnie drewniany, w XIV wieku przebudowany na murowany. Dziś z tej budowli pozostał głównie zarys fosy. Tutejszy kościół parafialny pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła wzniesiony został w 1357 przez Kazimierza III Wielkiego, przebudowany w XV wieku i w II połowie XVII; stanowi obecnie przykład architektury sakralnej baroku. Nadanie praw miejskich datuje się także na rok 1357, choć fakt ten został potwierdzony dopiero w 1527. W 1370 nowo koronowany na króla Polski Ludwik Węgierski nadał miasto w lenno Władysławowi Opolczykowi. Miastu odebrano prawa miejskie w 1870, jako odpowiedź władz rosyjskich na udział Krzepiczan w powstaniu przeciw rządom zaborcy. Krzepice odzyskały prawa miejskie dopiero po I wojnie światowej.
Do wybuchu II wojny światowej Żydzi stanowili liczącą się grupę społeczną Krzepic. Pamiątką po tym pozostaje zabytkowy cmentarz żydowski i ruiny bożnicy (usytuowane w lewobrzeżnej części miejscowości o historycznej nazwie Kuźniczka)[6]. W 1941 podczas okupacji Niemcy planowali zmienić nazwę miasta na Krippitz O.S[7]. Planowana zmiana administracji nazistowskiej nie została nigdy wdrożona.
edytuj Przynależność administracyjna
Historyczna przynależność polityczno–administracyjna Krzepic[8][1]
| Okres |
|
Państwo |
Zwierzchność |
Jednostka administracyjna |
Status miasta |
| XII wiek-1357 lub 1339 |
 |
Królestwo Polskie |
województwo krakowskie |
Gród Krzepice |
| 1244 lub 1339-1356 |
Miasto Krzepice |
| 1356-1370 |
województwo krakowskie, krzepicki okręg zamkowy |
| 1370-1391 |
 |
Księstwo opolskie |
krzepicki okręg zamkowy |
| 1391-1569 |
 |
Królestwo Polskie |
województwo krakowskie, starostwo krzepickie |
| 1569-1658 |
Rzeczpospolita Obojga Narodów |
województwo krakowskie, powiat lelowski, starostwo krzepickie |
| 1658-1793 |
Rzeczpospolita Obojga Narodów |
Klasztor Paulinów na Jasnej Górze |
województwo krakowskie, powiat lelowski, starostwo kłobuckie |
| 1793 |
 |
Królestwo Prus |
Prusy Południowe, departament łęczycki, powiat częstochowski |
| 1793-1795 |
Prusy Południowe, departament piotrkowski, powiat częstochowski |
| 1795-1807 |
Prusy Południowe, departament kaliski, powiat częstochowski |
| 1807-1815 |
 |
Księstwo Warszawskie |
Cesarstwo Francuskie |
departament kaliski, powiat częstochowski |
| 1815-1816 |
 |
Królestwo Polskie |
Imperium Rosyjskie |
| 1816-1826 |
województwo kaliskie, obwód wieluński, powiat częstochowski |
| 1826-1837 |
| 1837-1842 |
gubernia kaliska, obwód wieluński, powiat częstochowski |
| 1842-1867 |
gubernia kaliska, powiat wieluński |
| 1867-1870 |
gubernia piotrkowska, powiat częstochowski |
| 1870-1916 |
Wieś Krzepice |
| 1916-1917 |
 |
Królestwo Polskie |
Rzesza Niemiecka, Austro-Węgry |
| 1917-1918 |
Miasto Krzepice |
| 1918 |
Królestwo Polskie |
| 1918-1939 |
Rzeczpospolita Polska |
województwo kieleckie, powiat częstochowski |
| 1939-1945 |
 |
III Rzesza |
Prowincja Górny Śląsk, Kreis Blachstät |
| 1939-1945 |
 |
Polskie Państwo Podziemne |
Okręg Radom-Kielce, Inspektorat E Częstochowa, Obwód Częstochowa |
| 1945-1950 |
 |
Rzeczpospolita Polska |
województwo kieleckie, powiat częstochowski |
| 1950-1952 |
województwo katowickie, powiat częstochowski |
| 1952-1975 |
Polska Rzeczpospolita Ludowa |
województwo katowickie, powiat kłobucki |
| 1975-1989 |
województwo częstochowskie, rejon kłobucki |
| 1989-1998 |
Rzeczpospolita Polska |
| od 1999 |
województwo śląskie, powiat kłobucki, gmina Krzepice |
Fragment obwodnicy Krzepic
Przez obrzeża Krzepic przebiega droga krajowa 43 łącząca Częstochowę z Wieluniem.
W listopadzie 2009 roku[9] została oddana do użytku obwodnica w ciągu drogi krajowej. Obwodnica posiada klasę drogi głównej przyspieszonej (GP), a w jej ciągu powstały wiadukt, dwa mosty oraz trzy skrzyżowania z wydzielonymi lewoskrętami.
Przez miasto przebiega również wybudowana w 1926 roku linia kolejowa nr 181 relacji Herby Nowe – Wieluń Dąbrowa. Pasażerska komunikacja kolejowa obsługiwana jest przez stację Krzepice.
Komunikację autobusową z większymi ośrodkami miejskimi zapewniają PKS Częstochowa, PKS Wieluń, PKS Lubliniec oraz inne (również prywatne).
Przepływająca przez Krzepice rzeka Liswarta oraz uchodzące do niej Piskara i Piszczka nie były nigdy rzekami spławnymi (żeglownymi), stanowiły za to przeszkody w budowie komunikacyjnych szlaków lądowych (dróg).
edytuj Struktura wyznaniowa
edytuj Osoby związane z Krzepicami
- Ignacy Kozielewski - współtwórca polskiego harcerstwa, pedagog, nauczyciel gimnazjum w Krzepicach
- Józef Kaczmarek - lekarz, działacz społeczny i samorządowy w Krzepicach
edytuj Starostowie krzepiccy
edytuj Urodzeni w Krzepicach
Przypisy
edytuj Linki zewnętrzne