new
Jesteśmy dziedzicami barbarzyństwa. Wyszliśmy z Afryki, a kolejne fale przybyszów wybijały do nogi tych, którzy przyszli wcześniej. Śmiałem się kiedyś, że nie chcę mieć korzeni w Biskupinie, ale zaprzyjaźniona archeolog uspokoiła mnie, że to byłoby bardzo trudne, bo tam skorupy gliniane, warstwa popiołu, groty strzał, kolejne zupełnie inne skorupy, kolejna warstwa popiołu i inne rodzaje grotów i tak warstwa za warstwą. [Czytaj dalej...]
Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/icpl/domains/miejscowosci.ocieplanie.net/public_html/wiki.php on line 273
Liczba podwójna – występująca w niektórych językach kategoria gramatyczna, dzięki której rzeczowniki oznaczające dwa przedmioty lub dwie osoby przyjmowały odrębną formę (por. dwie niewieście i dwie niewiasty, dwaj kmieciapotrzebne źródło i dwaj kmiecie, dwie głowie i dwie głowy, dwie słowie i dwa słowa) – w przeciwieństwie do form rzeczowników występujących w liczbach: pojedynczej i mnogiej. Rzeczowniki występujące w języku polskim w liczbie podwójnej miały trzy formy przypadkowe, np. dwa kmieciapotrzebne źródło (mianownik, biernik i wołacz), dwu kmieciu (dopełniacz i miejscownik), dwoma kmiecioma (celownik i narzędnik).
Inne części mowy, pozostające w zdaniu w związku składniowym z rzeczownikami i odmienne przez liczbę (przymiotniki, osobowe formy czasowników), również mogą posiadać formy liczby podwójnej. Występuje współcześnie m.in. w językach łużyckich, języku litewskim, słoweńskim, arabskim i w języku aleuckim. Liczbę podwójną zawierał język praindoeuropejski. Większość współczesnych języków indoeuropejskich utraciła liczbę podwójną. W języku polskim zanikała ona od XV w., do naszych czasów przetrwały tylko jej ślady.
Spis treści |
| Słowa | Liczba | ||
|---|---|---|---|
| pojedyncza | podwójna | mnoga | |
| mężczyzna | vyras | vyru | vyrai |
| dziewczyna | mergina | mergini | merginos |
| idę | einu | einava | einame |
| Słowa | Liczba | ||
|---|---|---|---|
| pojedyncza | podwójna | mnoga | |
| chłopak | fant | fanta | fantje |
| dziewczyna | punca | punci | punce |
| idę | grem | greva | gremo |
Niektóre rzeczowniki (np. oczy, uszy, ręce) oraz liczebnik dwa do dziś zachowały kilka form liczby podwójnej, rozumianej jako formy liczby mnogiej (oczy, uszy) albo nawet liczby pojedynczej (np. w ręku pierwotnie znaczyło w dwóch rękach). Liczba podwójna rzeczownika przetrwała bez zmian w przysłowiu Mądrej głowie dość dwie słowie – słowie to właśnie podwójna liczba wyrazu słowo.
Mianownik liczebników 20 i 200 to dwa plus liczba podwójna od odpowiednio dziesięć (dzieścia, porównaj trzy dzieści)potrzebne źródło, i sto (ście, porównaj trzy sta).
Innym reliktem liczby podwójnej są formy typu chodźta, chodźwa, róbta, robita itp. Słowo róbta pierwotnie znaczyło (wy dwaj) róbcie. Popularne dziś zawołanie róbta co chceta w staropolszczyźnie zatem odnosiłoby się do dwóch osób.
