Palatynat

Pfalzgrafschaft bei Rhein Palatynat
1085–1803 → →
Flaga Palatynatu Herb Palatynatu
Język urzędowy	niemiecki
Stolica	Heidelberg Mannheim (od 1720)
Ustrój polityczny	monarchia konstytucyjna
Typ państwa	Księstwo
Ostatnia głowa państwa	Palatyn Maksymilian I Józef Wittelsbach
Status terytorium	część Świętego Cesarstwa Rzymskiego
likwidacja Świętego Cesarstwa Rzymskiego	12 lipca 1806
Religia dominująca	katolicyzm kalwinizm (od 1559) katolicyzm (od 1685)

Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac) – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).

Palatynat Reński w 1447 roku.

Główne miasta: Ludwigshafen am Rhein, Kaiserslautern, Frankenthal (Pfalz), Neustadt an der Weinstraße, Landau in der Pfalz, Heidelberg, Spira, Mannheim,Pirmasens, Zweibrücken.

Historia

Palatynat był od XI wieku pod władzą palatynów reńskich. W 1288 stolicą kraju został Heidelberg.

W latach 30. XVI wieku na terenach Palatynatu przyjął się luteranizm. Od 1559 roku w Palatynacie wpływy zdobyli kalwiniści.

W 1619 roku Fryderyk V przyjął tron Czech od miejscowych buntowników protestanckich, ale po bitwie na Białej Górze Palatynat znalazł się pod okupacją Hiszpanii i Bawarii. W 1648 Palatynat Górny został utracony. W 1742 Palatynat odziedziczył Karol Teodor Pfalz-Sulzbach i połączył go w roku 1777 z Bawarią.

Rewolucja francuska przyniosła upadek państwa. W 1795 zachodnią część Palatynatu zajęła i zaanektowała Francja, zaś wschodnią – Badenia. Po kongresie wiedeńskim Palatynat stał się częścią Królestwa Bawarii.

Po I wojnie światowej Palatynat znalazł się pod okupacją francuską (1919–1930). Po II wojnie światowej był częścią francuskiej strefy okupacyjnej.

Władcy Palatynatu Reńskiego

Hrabiowie Palatynatu Reńskiego (945–1356)

1. 945–994: Herman Lotaryński
2. 994–1034: Ezzo Lotaryński
3. 1034–1045: Otto I ze Szwabii
4. 1045–1061: Henryk I ze Szwabii
5. 1061–1085: Herman II Luksemburski
6. 1085–1095: Henryk II von Laach
7. 1095–1099: Henryk III von Limburg
8. 1099–1105: Ludwik von Limburg
9. 1105–1113: Zygfryd von Ballenstadt
10. 1113–1129: Gotfryd von Calw
11. 1129–1139: Wilhelm von Ballenstadt
12. 1139–1142: Henryk IV Jasomirgott
13. 1142–1155: Herman III von Stahleck
14. 1155–1195: Konrad von Hohenstaufen
15. 1195–1211: Henryk V z Welfów
16. 1211–1214: Henryk VI z Welfów

• Wittelsbachowie:

1. 1214–1227: Ludwik I Wittelsbach
2. 1227–1253: Otton II Wittelsbach
3. 1253–1294: Ludwik II Wittelsbach
4. 1294–1317: Rudolf I Wittelsbach
5. 1317–1327: Adolf Wittelsbach
6. 1327–1353: Rudolf II Wittelsbach
7. 1353–1356: Ruprecht I Wittelsbach

Elektorzy Palatynatu (1356–1803)

1. 1356–1390: Ruprecht I Wittelsbach
2. 1390–1398: Ruprecht II Wittelsbach
3. 1398]–1410: Ruprecht III Wittelsbach (król rzymsko – niemiecki 1400–1410)
4. 1410–1436: Ludwik III Wittelsbach
5. 1436–1449: Ludwik IV Wittelsbach
6. 1449–1476: Fryderyk Wittelsbach
7. 1476–1508: Filip Wittelsbach
8. 1508–1544: Ludwik V Wittelsbach
9. 1544–1556: Fryderyk II Wittelsbach
10. 1556–1559: Otto Henryk Wittelsbach

• Ród Palatynatu-Simmern:

1. 1559–1576: Fryderyk III Wittelsbach
2. 1576–1583: Ludwik VI Wittelsbach (Pfalz-Simmern)
3. 1583–1610: Fryderyk IV
4. 1610–1623: Fryderyk V

• Ród Bawarski:

1. 1623–1648: Maksymilian I Bawarski

• Ród Palatynatu – Simmern (przywrócony):

1. 1648–1680: Karol I Ludwik
2. 1680–1685: Karol II

• Ród Palatynatu-Neuberg:

1. 1685–1690: Filip Wilhelm
2. 1690–1716: Jan Wilhelm
3. 1716–1742: Karol III Filip

• Ród Palatynatu-Sulzbach:

1. 1742–1799: Karol IV Teodor (od 1777 również elektor Bawarii)

• Ród Palatynatu-Zweibrücken:

1. 1799–1803: Maksymilian Józef (elektor Bawarii Maksymilian IV Józef, od 1805 król Bawarii)

Zobacz też

• Górny Palatynat
• Nadrenia-Palatynat