Powiat częstochowski – powiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest miasto Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.
Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych[2]. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.
W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego[3]. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.
W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928-1930[4]. Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północnej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki[5], a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego[6]. W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.
Powiat o tej nazwie, ale o znacznie zmienionych granicach powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.
edytuj Struktura powiatu
W skład powiatu wchodzą:
- gminy miejsko-wiejskie: Blachownia, Koniecpol
- gminy wiejskie: Dąbrowa Zielona, Janów, Kamienica Polska, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Lelów, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, Przyrów, Rędziny, Starcza
- miasta: Blachownia, Koniecpol
| Gmina |
Ludność (2008)[1] |
Powierzchnia |
Blachownia
(w tym miasto) |
13 346
(9 898) |
67,21 km²
(36,53 km²) |
Koniecpol
(w tym miasto) |
10 229
(6 318) |
146,75 km²
(36,52 km²) |
Mykanów |
14 108 |
140,64 km² |
Kłomnice |
13 779 |
147,85 km² |
Poczesna |
12 608 |
60,13 km² |
Konopiska |
10 486 |
78,11 km² |
Mstów |
10 425 |
119,84 km² |
Rędziny |
9 749 |
41,36 km² |
Olsztyn |
6 665 |
108,82 km² |
Janów |
5 932 |
146,96 km² |
Kamienica Polska |
5 617 |
46,72 km² |
Lelów |
5 146 |
120,81 km² |
Kruszyna |
4 890 |
93,42 km² |
Dąbrowa Zielona |
4 143 |
100,33 km² |
Przyrów |
4 104 |
80,44 km² |
Starcza |
2 712 |
20,1 km² |
| Razem |
133 939 |
1 519,49 km² |
Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):
| |
Ogółem |
Kobiety |
Mężczyźni |
| |
osób |
% |
osób |
% |
osób |
% |
| Ogółem |
133 533 |
100 |
68 123 |
51,0 |
65 430 |
49,0 |
| Miasto |
16 166 |
100 |
8 493 |
52,5 |
7 673 |
47,5 |
| Wieś |
117 387 |
100 |
59 630 |
50,8 |
57 757 |
49,2 |
edytuj Ludność w latach
- 1999 - 134 553
- 2000 - 134 628
- 2001 - 134 407
- 2002 - 133 629
- 2003 - 133 689
- 2004 - 133 873
- 2005 - 133 762
- 2006 - 133 533
edytuj Lista starostów
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
II RP:
RP:
III RP:
- Wiesław Bąk (1999-2002)
- Ireneusz Skubis (2002-2004)
- Mieczysław Chudzik (2004-2006)
- Andrzej Kwapisz (2006-)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Urząd Statystyczny w Katowicach; Ludność, ruch naturalny i migracje w I półroczu 2008 r.[1]
- ↑ Jan Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1957
- ↑ Henryk Ogrodniczak, Zarys historii ziem województwa częstochowskiego, w: Ziemia Częstochowska, t. XII, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1978, s. 71
- ↑ Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 1999, ISBN 83-7098-704-4, s. 57
- ↑ na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12.04.1952 r.
- ↑ Ignacy Heromiński, Układ i zmiany administracyjne powiatu, w: Ziemia Częstochowska, t. X, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
- ↑ Franciszek Sobalski, Zarys historii gospodarczej powiatu częstochowskiego do 1939 r., w: Ziemia Częstochowska, t. X, Częstochowa 1974, s. 156
- ↑ Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowa 1999, s. 58
- ↑ W oparciu o Dokumenty Google
- ↑ Zbiory NAC on-line - prototyp
edytuj Bibliografia
- Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
- Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ISBN 83-7098-702-8
- Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo "Dom Książki" na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ISBN 83-89108-23-2