new
Jesteśmy dziedzicami barbarzyństwa. Wyszliśmy z Afryki, a kolejne fale przybyszów wybijały do nogi tych, którzy przyszli wcześniej. Śmiałem się kiedyś, że nie chcę mieć korzeni w Biskupinie, ale zaprzyjaźniona archeolog uspokoiła mnie, że to byłoby bardzo trudne, bo tam skorupy gliniane, warstwa popiołu, groty strzał, kolejne zupełnie inne skorupy, kolejna warstwa popiołu i inne rodzaje grotów i tak warstwa za warstwą. [Czytaj dalej...]
Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when safe_mode is enabled or an open_basedir is set in /home/icpl/domains/miejscowosci.ocieplanie.net/public_html/wiki.php on line 273
 |
Ten artykuł od 2011-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Prusy Królewskie | |||||
|
|||||
|
|||||
| Zależne od | Polska | ||||
| Powstanie | 19 października 1466 | ||||
| Włączenie do Królestwa Prus | 5 sierpnia 1772 | ||||
 |
|||||
Prusy Królewskie (niem. Königlich-Preußen) – nazwa prowincji przyłączonej do Polski po wojnie trzynastoletniej postanowieniami pokoju toruńskiego (1466).
Prusy Królewskie obejmowały: Pomorze Gdańskie, ziemię chełmińską, rejony Malborka i Elbląga oraz Warmię, która choć zaliczała się do Prus Królewskich, tworzyła jednak wydzielone władztwo terytorialne podlegające miejscowym biskupom – tzw. dominium warmińskie. Dzieliła się na trzy województwa: pomorskie, chełmińskie i malborskie oraz Księstwo Warmińskie.
Spis treści |
Prusy Królewskie początkowo miały autonomię (m.in. odrębna moneta bita w mennicy królewskiej w Toruniu i skarb) i były rządzone przez radę, składającą się z przedstawicieli tzw. stanów pruskich, na czele których stał biskup warmiński. Rada ta podlegała królowi. Dużą rolę w radzie odgrywały najbogatsze miasta, tzw. wielkie miasta pruskie: (Toruń, Gdańsk, Elbląg), które posiadały tam swych przedstawicieli, a także same posiadały dużą autonomię i przywileje prawno-ustrojowe.
W sprawach najważniejszych, zwłaszcza podatkowych, zwoływano Ogólne zgromadzenie stanów, które się składało z dwóch izb: ziemskiej (prałaci, urzędnicy ziemscy i szlachta) oraz miejskiej (przedstawiciele mniejszych miast). Dla podjęcia ostatecznych uchwał zbierały się izby połączone.
Na początku XVI wieku ukształtował się prowincjonalny sejm pruski, który składał się z dwóch izb: rady (zwanej też senatem) oraz izby niższej, w skład której wchodzili:
Wielkie miasta pruskie − w ramach systemu parlamentarnego prowincji − wykonywały specjalne zadania: Toruń sprawował pieczę nad archiwum, Elbląg miał w swej gestii pieczęć, a nadto wszystkie trzy miasta wysyłały na obrady sejmiku generalnego − obok oficjalnych delegatów, którymi byli burmistrz i jeden z rajców − także towarzyszących im sekretarzy. Ci ostatni sporządzali dokumenty, tzw. lauda będące uchwałami sejmiku[1].
W roku 1658 król zwołał sejmik generalny (i to dwukrotnie) do Gdańska. Było to czymś wyjątkowym, bowiem sejmiki zwoływano zazwyczaj w Grudziądzu lub Malborku. Na pierwszej sesji na przełomie kwietnia i maja podjęto uchwałę o sporządzeniu nowej pieczęci ziem pruskich, bowiem pieczęć oryginalna znajdowała się w okupowanym przez Szwedów Elblągu. Pieczęć wykonano na koszt władz Gdańska, któremu przyznano przechowywanie jej „po wsze czasy”. Spór o prawo do pieczęci trwał do roku 1661 i zakończył się zwróceniem jej Elblągowi[2].
 .svg&filetimestamp=20101224225706) Historia Brandenburgii i Prus |
|||||
| Marchia Północna 966-1157 |
Prusowie do 1238 |
||||
| Marchia Brandenburska 1157–1618 (1806) |
Prusy Zakonne 1224–1525 |
||||
| Prusy Książęce 1525–1618 |
Prusy Królewskie 1466–1772 |
||||
| Brandenburgia-Prusy 1618–1701 |
|||||
| Królestwo Prus 1701–1772 |
|||||
| Królestwo Prus 1772–1870 |
|||||
| Królestwo Prus w II Rzeszy 1870-1918 |
|||||
| kraj związkowy Prusy 1918–1947 |
II RP 1920–1939 |
Wolne Miasto Gdańsk 1920–1939 |
Okręg Kłajpedy 1920-1938 |
||
| Brandenburgia 1947–1952 |
obwód kaliningradzki od 1947 |
Rzeczpospolita Polska 1947-1952 |
Litewska SRR 1945-1991 |
||
| Niemiecka Republika Demokratyczna 1952-1989 |
Polska Rzeczpospolita Ludowa 1952-1989 |
||||
| Brandenburgia od 1990 |
III RP od 1990 |
Republika Litewska od 1990 |
|||
W roku 1569 na sejmie lubelskim Prusy Królewskie zostały inkorporowane do Korony. Rada przekształciła się w sejmik generalny, a jej senatorowie i posłowie weszli do Sejmu. Sejmik Generalny, zwany też „generałem pruskim”, składał się – inaczej niż inne sejmiki generalne – z dwóch izb i stanowił najwyższy organ autonomiczny Prus Królewskich. Przewodniczył mu biskup warmiński, a w razie jego nieobecności biskup chełmiński. Tak rozpoczęła się integracja polityczna i gospodarczo-społeczna tych ziem z Rzecząpospolitą, choć zachowały one odrębny skarb pruski i prawo sądowe chełmińskie, a od 1598 roku odrębną kodyfikację – Korekturę pruską.
W roku 1637 − po wymarciu dynastii zachodniopomorskich Gryfitów − ziemie lęborska i bytowska, które były jako lenno we władaniu tych książąt od roku 1455, zostały wcielone do Prus Królewskich. W roku 1657, na mocy traktatów welawsko-bydgoskich, zostały przekazane Brandenburgii, formalnie jako lenno Polski (do 1772), ale w rzeczywistości je utracono.
W pierwszym rozbiorze Polski (1772) prawie całe Prusy Królewskie zostały zagarnięte przez Królestwo Pruskie (bez Gdańska i Torunia, które stracono w drugim rozbiorze Polski w 1793 roku). W latach 1808-1824 i 1877-1918 tworzyły osobną prowincję pruską – Prusy Zachodnie (niem. Westpreussen), w skład której wchodziły dawne Prusy Królewskie (bez Warmii) wraz z częścią dawnej Wielkopolski i skrawkiem Prus Książęcych.
Postanowieniami pokoju wersalskiego (1919) zwrócono Polsce w roku 1920 część Prus (woj. pomorskie), część wcielono do Prus Wschodnich jako rejencję Prusy Zachodnie (niem. Regierungsbezirk Westpreussen), z części utworzono Wolne Miasto Gdańsk, a z części powstała nowa prowincja pruska – Marchia poznańsko-zachodniopruska (niem. Grenzmark Posen-Westpreussen).
.svg&filetimestamp=20071223153341)
