Stare Bielsko

	Stare Bielsko; dzielnica Bielska-Białej
	; Stare Bielsko z lotu ptaka. Na pierwszym planie grodzisko.
Status	dzielnica
Założono	XII wiek – grodzisko
W granicach Bielska-Białej	1977
Strefa numeracyjna	33
Tablice rejestracyjne	SB
	Położenie na planie Bielska-Białej;
	49°49′25.5″N 19°01′04″E / 49.82375, 19.01778
	Strona internetowa
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Na mapach: 49°49′25.5″N 19°01′04″E / 49.82375, 19.01778

Zobacz hasło Stare Bielsko w Wikisłowniku

Stare Bielsko (niem. Alt Bielitz, czes. Staré Bílsko) – dzielnica Bielska-Białej położona w północno-zachodniej części tego miasta, w dolinie Potoku Starobielskiego, u stóp wzgórz Malowany Dworek (390 m n.p.m.) i Trzy Lipki (386 m n.p.m.).

Pierwsza osada starobielska powstała w XII w. i została zniszczona ok. roku 1400. Równocześnie do tej osady w XIII w. zaczęła się rozwijać wieś Bielsko, nosząca od XV w. nazwę Stare Bielsko. W 1848 r. z południowo-zachodniej części wsi wyodrębniły się Aleksandrowice.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 270 budynkach w Starym Bielsku na obszarze 1264 hektarów mieszkało 2732 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 216,1 os./km². z tego 858 (31,4%) mieszkańców było katolikami, 1846 (67,6%) ewangelikami a 28 (1%) wyznawcami judaizmu, 2435 (89,1%) było niemiecko-, 285 (10,4%) polsko- a 5 (0,2%) czeskojęzycznymi^[1]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła o 13 a mieszkańców o 167. 989 (34,1%) było katolikami, 1860 (64,2%) ewangelikami, 42 (1,4%) żydami a 8 było jeszcze innej religii, 2629 (90,7%) było niemiecko-, 253 (8,7%) polsko-, 5 (0,2%) czeskojęzycznymi^[2].

Do roku 1954 oraz w latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Stare Bielsko. W 1977 r. została włączona w granice Bielska-Białej.

Najważniejszymi zabytkami dzielnicy jest grodzisko starobielskie będące pozostałością średniowiecznej osady z XII w., gotycki kościół św. Stanisława z XII w. – najstarsza budowla sakralna Bielska-Białej, ewangelicki kościół Jana Chrzciciela z 1818 r., a także polskie schrony bojowe na wzgórzu Trzy Lipki z 1939 r.

Od 2002 r. obszar dzielnicy wchodzi w skład osiedla (jednostki pomocniczy gminy) o tej samej nazwie, która prawie w całości pokrywa się z granicami historycznymi i zwyczajowymi. Niewielki obszar w południowej części dzielnicy wchodzi w skład osiedla Osiedle Piastowskie, a południowo-zachodniej – osiedla Wapienica.

Obecnie Stare Bielsko stanowi dzielnicę o charakterze mieszkalnym, silnie zurbanizowana jest jedynie jej południowa część, położona w dolinie rzeki. Dominuje zabudowa jednorodzinna, w obrębie dzielnicy znajdują się również dwa osiedla mieszkaniowe: Piastowskie w rejonie najbardziej wysuniętym na południe oraz Sarni Stok na wschodnim stoku wzgórza Trzy Lipki.

Stare Bielsko przecina Śródmiejska Obwodnica Zachodnia. Przez północną część dzielnicy przebiega droga ekspresowa S1, wzdłuż której zlokalizowanych jest kilka hipermarketów. Wschodnią granicę Starego Bielska (z Komorowicami) wyznacza ul. Warszawska stanowiąca część drogi wojewódzkiej nr 942 i będąca główną drogą wyjazdową z miasta w kierunku północnym, wzdłuż której rozlokowały się tereny przemysłowe (Grupa Kęty, BOSMAL). Przez południowe Stare Bielsko biegnie linia kolejowa nr 190 (na większym odcinku południowa granica dzielnicy).

Wzgórze Trzy Lipki należy do najcenniejszych przyrodniczo terenów miasta, a jego część to zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Sarni Stok".