Straż gminna

Wóz Straży Miejskiej w Poznaniu, w malowaniu od listopada 2007

 

Osiedlowy Punkt Interwencyjny Straży Miejskiej przy ul. Nałkowskich w dzielnicy Wrotków w Lublinie

Straż gminna – funkcjonująca w niektórych krajach instytucja powołana w celu utrzymywania porządku publicznego i bezpieczeństwa ludzi, która podlega lokalnemu samorządowi a nie władzy centralnej. Zazwyczaj straż gminna dysponuje bardziej ograniczonymi uprawnieniami w porównaniu z policją państwową.

Straż miejska i straż gminna w Polsce

W Polsce straż gminna i miejska jest to umundurowana formacja tworzona przez radę miasta (gminy) mająca na celu ochronę porządku publicznego na terenie miasta (gminy). Podstawą ich działania jest ustawa o strażach gminnych (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 779 z późn. zm.). Zgodnie z jej zapisem (Rozdz. I, Art.2. pkt 3.) w gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (prezydent miasta), straż nosi nazwę „straż miejska”.

Numer alarmowy – 986 (bezpłatny).

Współczesna straż miejska powstała w Polsce 1991 roku. Początkowo nosiła różne nazwy, np. Policja Municypalna. Po zmianie przepisów w roku 1997, zakazane zostało używanie tej nazwy. Ustawowo ujednolicone zostało ponadto umundurowanie funkcjonariuszy miejskich, aby obywatele nie mieli problemu z odnalezieniem patroli straży miejskiej niezależnie od miasta, w którym się znajdują. Każdy strażnik posiada czapkę z charakterystyczną żółto-czarną szachownicą. Ustawa nie określa jednak wyglądu oraz malowania pojazdów, w praktyce w każdym z polskich miast radiowozy wyglądają inaczej.

Stanowiska w straży miejskiej (gminnej)

Aplikant	Młodszy Strażnik	Strażnik	Starszy Strażnik

Młodszy specjalista	Specjalista	Starszy specjalista

Młodszy inspektor	Inspektor	Starszy inspektor

Z-ca kierownika	Kierownik	Z-ca naczelnika	Naczelnik

Z-ca komendanta Straży	Komendant Straży

Ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 97 poz. 803) o zmianie ustawy o strażach gminnych, ustawy o Policji oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dodano trzy nowe stanowiska: młodszego specjalisty, specjalisty, starszego specjalisty oraz zastępcy kierownika. Ponadto dokonano zmian nazw stanowisk (z Z-ca naczelnika oddziału, wydziału na Zastępca naczelnika oraz z Naczelnik oddziału, wydziału na Naczelnik).

Zadania straży miejskich (gminnych) w Polsce

Straż miejska ma na celu przede wszystkim ochronę spokoju i porządku w miejscach publicznych (Cieszyn)

 

Straż miejska (gminna) ma na celu przede wszystkim ochronę spokoju i porządku w miejscach publicznych, a także ochronę obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej. Ma też czuwać nad porządkiem i kontrolować ruch drogowy (w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym, o wiele mniejszym niż policja). Współdziała z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń. Do momentu przybycia właściwych służb, zabezpiecza miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia - albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem - przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, a także ustala wstępnie świadków zdarzenia. Często współdziała z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych. Doprowadza osoby nietrzeźwe do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających zdrowiu albo życiu ich lub innych osób.

Straż miejska (gminna) informuje społeczność lokalną o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjuje i uczestniczy w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziała w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi.

Poza tym konwojuje dokumenty, przedmioty wartościowe lub wartości pieniężne dla potrzeb gminy.

• 

  sekcja konna Straży Miejskiej w Łodzi

• 

  sekcja rowerowa Straży Miejskiej w Łodzi

• 

  radiowóz Straży Miejskiej w Łodzi na ulicy Piotrkowskiej

• 

  radiowóz Straży Miejskiej w Warszawie

• 

  radiowóz Straży Miejskiej w Poznaniu

• 

  sekcja wodna Straży Miejskiej w Gdańsku

• 

  radiowóz Straży Miejskiej w Gdańsku

Uprawnienia strażników miejskich (gminnych) w Polsce

Sztandar SM w Szczecinie

• udzielanie pouczeń,
• legitymowanie osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości,
• ujęcie osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji,
• nakładanie grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
• dokonywanie czynności wyjaśniających, kierowanie wniosków o ukaranie do sądu, oskarżanie przed sądem i wnoszenie środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonymi w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia,
• usuwanie pojazdów i ich unieruchamianie przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie i trybie określonymi w przepisach o ruchu drogowym,
• wydawanie poleceń,
• żądanie niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych,
• zwracanie się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych jak również do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji,
• obserwowanie i rejestrowanie przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych.
• w uzasadnionych przypadkach przeszukiwanie podejrzanego.

Straż miejska i gminna w innych krajach

• Brazylia (Guardas Municipais)
• Austria (Gemeindepolizei i Stadtpolizei)
• Francja (Police municipale)
• Włochy (Polizia Municipale)
• Hiszpania (Policia Municipal)
• Szwajcaria (fr. Police municipale, niem. Stadtpolizei, rm. Polizia Cumûnala, wł. Polizia Municipale)
• Czechy (městská policie, obecní policie)
• Słowacja (mestská polícia, obecná polícia)
• Estonia (Munitsipaalpolitsei)
• Holandia (Stadswacht)

• 

  Radiowóz praskiej straży miejskiej (Czechy)

• 

  Radiowóz praskiej straży miejskiej (Czechy)

• 

  Patrol straży miejskiej w Bratysławie (Słowacja)

• 

  Radiowóz madryckiej straży miejskiej (Hiszpania)

• 

  Radiowóz straży miejskiej w Walencji (Hiszpania)

• 

  Straż miejska we Francji

• 

  Konny patrol straży miejskiej we Florencji (Włochy)

Ciekawostki

• W średniowieczu straż miejską nazywano "drabami miejskimi".
• W większości gmin miejsko-wiejskich funkcjonuje zarówno straż miejska, jak i gminna. Zdarzają się jednak wyjątki, jak np. Gmina Żukowo, pozostająca od 2003 r. bez straży gminnej, której obowiązki przejął Komisariat Policji w Żukowie.

Zobacz też

• Policja
• Służby mundurowe

Przypisy

(źródło: ustawa o strażach gminnych)

Linki zewnętrzne

• Informacja NIK o wynikach kontroli funkcjonowania Straży Gminnych (miejskich) (2001)